Wȁnn ich Ërìnnerigen ùs minere Jugedziit uufschriibe, chùmi nȕd drùmùmen, au öppis vom Walder Veetokter z prìchte.
Bis ìm 29i ìscht de med. vet. Jakob Chȁller ìm Bërgli z Wald, deet obe de Pariëëre, fȕr d Gsùndhȁit von Tiere verantwortli gsii. Gschtamet hȁt er ùs de Tanneregg ìm Riedt hìne. De Jakob Chȁller ìscht ì der Gmȁind e Reschpȁktspersoon gsii, ùnd mer hȁt glii emool gmërkt, das er gwönt gsii ìscht z kùmidiere. Kȁi Froog bìm en alttienete Veterinääroberscht. Ër hȁt au no bìs ìd Driissger Joor ine hii ùnd doo sin Soon vertrȁte, ùnd ìscht ase sìcher no e paar Mool ìm Ghȁischt zùn ere chranke Chue choo.
Ich bsìnn mi no guet wien amigs d Mueter ìn en Uufregig choo ìscht, wȁnn’s ghȁisse hȁt, mer mües de Veetokter haa. En Huufe hȁt doo müese vorbìrȁitet wëërde. En elters Hȁmp, wo mer em Veetokter hȁt müese paraad haa zùm Aalegge, dȁnn gnueg hȁisses Wasser ìme Mȁlchchessel ìnne, es Handtüechli – es suubers notüürli –, es Schtùck Chërnseupfen ùnd en zwȁite Chessel oder es Wȁschbecki zùm d Hȁnd wȁsche drinn, ùnd es groosses Kafibeckeli ùnd e Ziitig. Ùnd Lüüt hȁts bbruucht – bìn ere Chalberete zmìndscht no zwee Noochbere. Dȁnn no, hȁts glii emool ghȁisse: »Wo ìscht dȁnn d Mueter, hȁt die kȁ Ziit?«
Früender seig de Veetokter ùf em Ross z rite choo, schpȍȍter mìt em Töff, d Schpìtzzȁȁrafflen ùnd anderi Sachen ì de Mìlitäärsaggosche verschtaut. Das iich mi aber mag ërìnnere, dȁnn mìt eme chliinen Auto, eme Ford T mìt Zelluloidfȁnschter, won ëër ùs Sìcherhȁitsgrȕnden ìmmer ȁnet em Bach abgschtellt hȁt. De Tokter ìscht drùm emool derzuegfaare, won de Chrȍȍmer Bìrchmȁier vo Wolfhuuse de Wȁȁg ȕber de Bach verpasst hȁt ùnd ìn Schtuude gglandet ìscht.
All Lüüt, bsùnderbaar aber d Puuren ì der Gmȁind ùnd drȕber use hȁt de Jakob Chȁller kȁnnt, ùnd ìscht emool öpper Oobìkannter ùme gsii, hȁt ëër nȕd lùgg ggloo, bìs er gwȕsst hȁt wohëër ùnd wohii. Ase hȁts bìn öis au emool ghȁisse : »Was ìscht dȁnn daas deert fȕr e Frau ì de blaue Schooss?« Doo hȁts sich usegschtellt, das die bȁide de gliich Joorgang ghaa hȁnd ùnd au mìtenand phöört woorde sìnd. No mȁischtens hȁt mer dȁnn müesen ìs ›Bërgli‹ abe go Mediziin hole. Dë Gschmack vo Arzneie, vor allem Desìnfȁkzioonsmìttel, ìscht mer ìn Ërìnnerig bblìbe, aber au di lüütseeligi Aart vo de Frau Veetokter, ere Schwöschter vom Oberscht Schpȍrry ì de Hȁlfferei.
Scho ìm 29i hȁt de Soon Ërnscht Chȁller d Praxis ȕbernoo, ùnd de Vatter ìscht nù no uushìlfswiis ìs Ghȁischt choo. Ȁis Mool bìnere Nootschlachtig cho Flȁischschau mache. Dȁnn aber hȁt de Veetokter Chȁller no mȁngs Joor fȕr d Veezùchtgnosseschaft de Chȁlbli d Ooremaarggen inetrùckt. I mag mi no draa ërìnnere, das de Jakob Chȁller bìn öis ìm Wìnter ìscht cho es Chalb marggieren ùnd vom Ghȁischt no hȁt müese zùm Grȁnzewììrt Oberholzer, wo dȁnn s Vee ì der Schwȁmi obe ghaa hȁt. No der Deviise: ›Wer raschtet, roschtet!‹ hȁt er di mȁischte Gȁng mìt em Welo oder z Fuess gmacht.
Di sȁb Ziit hȁt öiseren alt Veetokter aber au gërn mìt de Lüüte gschprȍȍchlet, ȕbers Wȁtter ùnd Politik, ùnd ìscht bsùnderbaar gwùnderig gsii. Wohii das jetzt au d Noochberstochter ghüroote heb, ùnd was ȁchter au em Bodmer Ërnscht sin Jùnge machi? Es hȁnd mìr elteri Fraue verzelt, em Veetokter sin Gwùnder hebi gaar derzue gfüert, das er ì de Chùchi de Pfaneteckel gglùpft hebi, zùm Luege was es Zmìttag gäb!
Ìm Zwȁite Wȁltchrieg hȁts dȁnn fȕr de med. vet. Jakob Chȁller oogsìnet e nöiji Uufgoob ggëë. Als Veterinääroberscht hȁt er freiwìllig zwȁi Joor Dienscht gglȁischtet ì de Pfërdikuuraschtalt. Zeerscht z Rapperschwil, schpȍȍter sogaar no es Ziitli z Fribourg ìnne. Dermìt hȁt ëër Veterinäären entlaschtet, wo dihȁimen e Praxis ghaa hȁnd. Mer hȁt z Wald ùne dȁnn e Ziit lang verzelt, es gäb goppel en lange Chrieg, der Oberscht Chȁller heb no e nöiji Uniform poschtet!
Noch dem Dienscht hȁt dȁnn de Jakob Chȁller bìs zùr Uufhebig vo de Razionierig d Huusschlachtige gwoge, das s Walder Chriegswìrtschaftsamt gwȕsst hȁt, wìvìll Maargge müend vo de Lȁbesmìttelchaarten abzoge wëërde. Es hȁt schiints Puure ggëë wo gmȁint hȁnd, mer chönn eso es Söili scho echli liechter machen ùnd ȁifach es Schtùck Hals zwȕschetusehaue. Em ggüebten Aug vom alte Veetokter ìscht au eso öppis nȕd entgange, ùnd ër hȁt no glii dùsse ghaa, das zwee Halswìrbel fëëled …
Trotz de vìllne sìder vergangene Joore tȁnk i no mȁngs Mool a di sȁbe Ziite zrùgg, ùnd vìli scho lang vergȁsse gglaubti Ërìnnerigen a so ganz gwöndlichi Bìgȁbehȁite wëërded ase wìder wach.
Aus ›WALDER-ERINNERUNGEN‹ (1994)
Neu bearbeitet ùnd vervollständigt.