Ì de Zwȕschechriegsjoore hȁmmer ìm Ghȁischt langi Joor kȁis Söili me ìm Schtall ghaa. De Söischtall grad hìnder de Chùchi ìscht notüürli ȁ nȕd grad aagnääm gsii. Bsùnderhȁitli ìm waarme Sùmmer hettis dȁnn scho möge schtìnken ìm ganze Huus ùme. Ìm Vieredriissgi hȁt dȁnn de Vatter der alt Schtall usebbrochen ùnd der Abtritt z hìnderscht ìn eemoolige Schtall bboue. S Tȁnn hȁt de Huusgang ggëë, womer au dùr d Schtȁȁgen uuf ìn obere Schtock ggangen ìscht. Öppen es Joor vor em Chrieg hȁmmer dȁnn ì der Schüür vorne, ìn Chüeschtall ie, en Verschlaag fȕr es Söili gmacht ùnd vom Sùmmer ewȁgg wìder es Jagerli gmeschtet. Ìm Februar hȁt dȁnn dë ›Grùnzi‹ müese s Lȁȁbe loo. Gmetzget hȁt de Noochber, de Schuemacher Alfreed, ùnd i cha mer no guet voorschtele, wie das zue ùnd hëër ggangen ìscht. Em Oobig vorane hȁnd de Vatter ùnd iich mìt em Handschlìtte bìm Peeter Schaagg hìne, won e Wùche früener gmetzget hȁt, de grooss Zùber ùnd de Söischraage gholt. Wìll mer no kȁi Wöschchùchi ghaa hȁnd, hȁt d Mueter ùf em Hëërd de grooss Wöschhafen ùnd e tüüffi Chùpferpfane vole Wasser oobtoo, das dȁnn gnueg Hȁisswasser ùme seig zùm die Sou brüe. Wo’s Wasser aafää hȁt süüde, ìsch au scho der Alfreed aagrùckt. Vor de Budik ùsse ìscht en Pfool iigschlaage woorde, ùnd nochli wiiters ùme de Schnee ewȁgg gschuflet. Dȁnn hȁt de Metzger de Grùnzi am hìndere Bȁi aabbunde, ùnd das Tierli hȁt siin letschte Gang aatrȁtte. Will’s au sùscht vìll verusegloo woorden ìscht, fascht ìm Traab, wìll’s ìm Huus hìnen ìmmer öppen en aagfuuleten Öpfel oder Äändlis z chöie ggëë hȁt. S An-Pfool-Anebìnde hȁt em dȁnn scho weniger passt, aber mìt e paar Öpfel ìsch ȁ daas no rȁcht guet gange. Der Alfreed hȁt no nüüt wien en Schùssapperaat ghaa. Mìt de mìttleren Achs hȁt das Söili ȁis ìf d Schtììrne verwȕtscht ùnd ìscht fascht ooni Göissen ùmgheit, gschtoche woorde ùnd s Bluet ìn ere Pfanen uufgfange. Ich hȁn mìt ere Chele zȕmpftig müese rüere, das’s nȕd gschtocket ìscht. Vier Liter Bluet hȁts ggëë. Nochane ìscht de Zùber uufgschtelt ùnd d Sou drìnietröölet woorde. Mer hȁt si echli nass gmacht ùnd dȁnn grȕntli Metzgerhaarz drȕber gschtreut. Jetzt hȁt mer mìt zwee Mȁlchchessel s Hȁisswasser usetrȁit zùm Brüe, dass d Hoor ùnd di ùsser Huut hȁnd chöne gschabet wëërde. No dëre Proziduur hȁt der Alfreed no mìt em Metzgermȁsser di letschte Hoor abrasiert, das es nȕd am Schpȁck ùnd em gräuchte Schinke no en Huuffe Hoor draa heb. Dȁnn ìscht das Söili ùf de Schrage choo, ùnd mer hȁts aafää uufbrȁchen ùnd Chùttlen ùnd Ìnnereien usenëë. Ich hȁn d Uufgoob ȕberchoo, mìt eme hölzige ›Siideläärli‹ d Söiblooteren uufbloose. De Söinabel ìscht uufghȁnkt ùnd s Joor dùùr pruucht woorde zùm s Frääseplatt schmȕtzgen oder d Saage, aber au öppe zùm en Gablen- oder Rȁcheschtììl [35] iiriibe demìt. D Lȁbere ìscht ame Flȁischhoogge dìnen ì der Chùchi uufghȁnkt woorde, das d Chatze nȕd hȁnd chöne derhìnder, ùnd en Tȁil devoo ìscht jo ȁinewȁȁg fȕr de Zmìttag bbroote woorde. No em Uusnää ìsch d Sou ùfs Tȁnnlȁiterli bbùnde woorden ùnd bȁides a d Huuswand uufgschtelt, wo mer dȁnn mìt em Haubiel di beede Helftene no ganz abe gschpalte hȁt. Ì der Zwȕschezit hȁt d Mueter müese es Kìlo Böle rȕschte fȕr d Bluetwȕȕrscht, ùnd mììr hȁnd bbrüelet bì dëren Aarbet, nȕd wȁg em gschtoorbne Söili – nȁi, wȁg em Böleschnȁtzle. D Müüsli won ìm Oferöörli trȍchnet hȁnd, sìnd verrìbe woorde, ùnd de Böle mìt eme wackere Schtùck Buuchschpȁck, fiin gwȕrfelet ì der Isepfane schöön gȁȁl aabbroote. Gliichvìll Mìlch wie’s Bluet ghaa hȁt ìscht erwellt woorden ùnd ìme Geltli ìne alls ùnderenand gmacht, mìt Müüsli, Pfȁffer, Salz ùnd echli Mùtschgetnùss gwȕȕrzt. Ùnderzwȕschet hȁt der Alfreed dùsse Täärm bbùtzt ùnd dȁnn alls ùf em Chùchitìsch paraadgmacht. E Schöpfchele, gnueg tȕnni Schnuer, wo mer ùm s ȁint Hebi vom Geltli ùmegwìcklet hȁt, ùnd alls wo’s no bbruucht hȁt zùm Bluetwȕȕrscht mache. Ìm Wöschhafen ùf em Hëërd ìsch no mìt chaltem Wasser echli abgchüelt woorde, das mer d Wȕȕrscht no em Mache grad hȁt chönen oobtue. Die Bluetwùùrschtmìschig ìsch dȁnn zeerscht no probiert woorden ùnd es Bìtzli noowegwȕȕrzt. Di fërtige Wȕȕrscht hȁt mer dȁnn ùf em Hëërd schöön langsam hȁiss gmacht. I ha müese füüre, aber esoo, das es joo nȕd z Süüde chùnnt, fȕr dëë Fall ìscht nȁbetzue es Gȁtzi mìt chaltem Wasser gschtande. D Bluetwùùrscht muen jo nù bschtoo, das hȁisst tìck wëërde. Wȁnn s Wasser gchochet hett, wääred d Täärm gschprùnge, ùnd mìt der ganze Hërrlichkȁit wäärs uus ùnd Aame gsii. Gȁg em Oobig ane hȁnd d Schwöschter ùnd iich müese zùn Noochbere go Bluetwȕȕrscht brìnge. Das ìscht ìm Fȁlmis ìmmer esoo ghalte woorde, sùscht hetti mer jo e Wùche lang müese Bluetwùùrscht ȁsse, dërewȁȁg hȁt mer ìmmer ȕber lengeri Ziit Bluetwùùrscht ghaa. Es hȁnd jo nie all grad di gliich Ziit gmetzget, ùnd ase hȁt mer amel wìder rȁcht Glùscht ùf Bluetwùùrscht ȕberchoo. Es hȁt jo au esoo no gnueg Sache ggëë womer ì nȕtzlicher Frìscht hȁt müese verwërte, das mer mȁngs Mool schier de Verlȁider vo Lȁbere, Nierli, Chùttlen ùnd Grìck ȕberchoo hȁt. Schpȍȍter hȁt mer aber dȁnn bì der Metzgete au Lȁȁberewȕȕrscht gmacht ùnd esoo ìscht en schöne Tȁil von Ìnnereien ì die Wȕȕrscht ie verschwùnde, ùnd bì de Razionierig hȁt mer ȁ no glii emool en Huuffen Abnȁmer ghaa derfȕȕr. Jetz doo bì dëren eerschte Metzgete, won ich erȁbt ha, ìscht no s mȁischt Flȁisch nass gsalze woorde ùnd nochanen ì der Wìnden ìs Rauchhüüsli ghȁnkt. Jedes Mool bìm Hȁize hȁt öpper müesen ìd Wìnde ue go d Fale zuetue, das s Gräuchti nȕd z waarm ȕberchoo [ 36 ] hȁt. Sùscht ìsch de Schpȁck gëërn ranzig woorde, ùnd die tìcke Schpȁcksiiten ender gȁȁl as wiiss drìnìne. Di doozmoolige Söi hȁnd aber ȁ no zȕmpftigi Schpȁcksiite ghaa. Vier bìs föif Santimeeter tìck ùnd kȁis Bìtzli dùrzoge. Aber bì de schwëëren Aarbet ùnd em sùscht ȁifachen Ȁsse hȁts es guet glìtte, zùm Znüüni wacker Broot, Schpȁck ùnd Moscht z haa.
[ 37 ]