Ums Joor 1240 ùme hȁt de Groof Hartmann der Elter vo Kyburg em Chlooschter Rüti de Hoof Schufelberg am Allme gschȁnkt. Dë ìscht doo zùm Tȁil sis Ȁigeguet gsii, zùm Tȁil es Lehe vom Chlooschter St. Galle. Dë Hoof, wo 930 Meeter ȕber Meer glȁȁgen ìscht, ìsch am 28. Novȁmber 1309 dùr der Abt Johannes vo Rüti, ùnder ȁigetȕmliche Bìdìngigen an Werner ùnd Heinrich Hess ùnd ìri zȁȁ Söön vertleenet woorde. Si hȁnd e ›Wȁȁglöösi‹ zaalt: ›wìll nȕd gesessen Leenlütte nut wollent sin, noch ze Teiles recte‹ Das hȁisst, die Hesse sìnd freiji Puure gsii ùnd hȁnd nȕd ùnder em Grìcht ùnd de Froon vom Chlooschter welle schtoo. Doo derfȕȕr hȁnds em Chlooschter di eerschte drüü Joor jee föif Schìlling Pfȁnnig, ì de Folg dȁnn aber jee e halbs Viertel Anke (16 Pfùnd) ›ze rectem Weglosi‹ zaalt. Die Hesse hȁnd dȁnn d Schufelberg Güeter ooni: 1. d Mȕli (won hȕt oobìkannt ìscht); 2. d Wìsen ›ì de Ramsau‹, hȕt ›Amsle‹, süüdli vo Schufelberg; 3. s ›Werenbrech‹ Moos zwȕschet Amslen ùnd Blegi; 4. d Wìsen ì der Blegi; 5. ›Betzili Swendi‹, hȕt ›Bettschwȁndi‹; 6. d Wìsen ìm Fȁldmoos zwȕschet Amslen ùnd Egg, ȕbernoo. Fȕr dë schtattlig Hoof hȁnd die Hesse 10 Pfùnd Zȕrcher Pfȁnnig Zeis müese zaale. Ì dem Vertraag wëërded d Pȁchter verpflìchtet, si seled das Guet ›unwüstlich halten‹ a Hoof, Holz, Fȁld ùnd Hüüsere, ooni das s Chlooschter mües Chöschten oder Aarbet biitrȁȁge. D Hüüser seleds besseren ùs em Holz, wo’s ùs em Wald zùm Füüren ùnd Zìmmere bruuched. Aber ooni Iiverschtȁndnis vom Chlooschter tȍȍrffeds kȁi Holz verchauffe, no Heu oder Schtreu ùf es anders Guet füere. Au tȍȍrf ooni Bìwìligung nȕd wiiters verliie wëërde (Ùnderpacht). Die Lehesuurkund ìscht zwȁi Joor schpȍȍter vom Komtuur ùnd Pflȁger vom Rìtterhuus Buebike bìsiglet woorde.
D Hesse seled vo Hischwiil gschtammet haa (Rood) ùnd sìnd no Aasìcht vom Pfarrer Gottfrììd Kuehn z Muur d Schtammvȁttere vo de Schufelbergeren ìm hìndere Tȁil vo de Walder Gmȁind ùnd em Fìschetaal woorde. De Name Schufelberger taucht dȁnn aber ùf em Hoof Schufelberg eerscht ìm 1518 uuf‚ won s Chlooschter Rüti em Konrad ùnd em Hans ab Schufelberg es ›Erblehen‹ ùf de Schufelberg gìt. Als Noochber wììrt nȁbet e paar anderen au en Clewi Schufelberger ùf em Allme gnȁnnt. Die Brüedere hȁnd s Rȁcht ȕberchoo, Tȁil vom Hoof z verpachten oder sogaar z verchauffe, aber s Chlooschter hȁt s Voorchaufrȁcht ghaa, ùnd de Zȁȁnte (jȍȍrlich Abgoobe) hȁt jee zùr Helfti em Chlooschter Rüti ùnd de Chìle Wald müese bbroocht wëërde. Es erschtuunt ȁigetli ì dëre Hoofgschìcht, das de Name Schufelberger eerscht ìm 1518 uuftaucht. Zù dëre Ziit gìts dë Name scho ùf allne Siite vo Schufelberg. Esoo wììrt 1331 en H. Schufelberg ìm Fìschetal gnȁnnt, 1467 en Heini ab Schufelberg z Wald, ùnd 1469 en Ueli ab Schufelberg ùnd siis Wiib z Wërnetshuuse. Dȁnn scho 1504 en Hans Schufelberg von Stefen (Stäfa). Sìbe Joorzȁȁnt no de Verleijig als Erblehe, gìts en eerschti [ 10 ] Uurkùnd, wo ȁinzelni Tȁil vom Hoof ì de Hand vome bìschtìmmten Ìnhaber nȁnnt. En Gȕltbrief ȕber 1000 Gùlden ùf en Konrad Schufelberger ùf Schufelberg, errìchtet z Martini 1589; won eerscht 285 Joor schpȍȍter ìm 1874i abglööst woorden ìscht. E Zȁȁntebìschriibig vo 1594 zȁiget e Dreitȁilig vom uurschprȕngliche ›Lehehof‹ ì Schufelberg, Nìderhuus ùnd Amsle. Aber nȁbet dene drei Hauptschùldner a Zȁȁnte hȁts e Rȁȁje wiiteri zȁȁntpflìchtigi Grùndschtùck ggëë. Ùf Schufelberg loot si dȁnn, au dank der Iifüerig vo Grùndprotokollen ùm 1640 e zȁmehangedi Rȁȁje vo Schufelbergeren als Lehenȁmer vome bìdütende Tȁil vom alten ›Erblehe‹ noowewiise. Es ìscht zwoor ì dene 350 Joore no rȁcht vìll gchauft ùnd verchauft woorde, aber en Tȁil vom alte Schufelberg ìscht ìmmer ìm Famìliebsìtz bblìbe. Am 10. Juni 1691 hȁt s Schpìtool Wìnterthur Güeter z Schufelberg ùnd ìm Lee gchauft, dë Vertraag ìscht aber aaschiined eerscht no mee as zwȁnzg Joor wȕrksam woorde, won 1726 s Schpìtool bìm Konkùrs vo de Söön vom Ueli Halbheer das Land ›zoge‹ hȁt. D Hööf Schufelberg ùnd Lee sìnd dȁnn an Hans Schufelberger ùf Nìderhuus verliie woorde, also ìscht au doo wìder en groosse Tȁil vom alte Guet ì gliicher Hand gsii. Em Zùùg vo der Ziit folged, hȁt s Schpìtool am 2. Novȁmber 1832 sin Grùndbsìtz zù Gȁlt gmacht. De Jakob Chnȁcht ab em vordere Sȁnebëërg hat doo d Aue mìt de zueghöörige Güeteren ùf Schufelberg ùnd d Oberbëërgwȁid gchauft. Zwȁi Joor schpȍȍter de Jakob Chȁller vo Büel de Hoof Lee. Alls ìn alem e rȁcht bìwegti Gschìcht rùnd ùm dë Hoof Schufelberg. Scho sìd langem, ȁigetli sìd i emool eme Sùndig Nomittaag mìt em ›Beeteler Schang‹ ùf em Bȁnkli vor sim Huus es längers Gschprȍȍch ghaa hȁn, ìsch mer ìmmer wìder de Wùnsch uuftaucht, de Gschìcht vom Hoof, won öisem Gschlȁcht de Name ggëë hȁt, noowezgoo. Emen Arthur Bouhofer, Oberrichter z Ùschter, sini Hoofgschìcht hȁt mer d Grùndlaag ggëë, denen alte Gschìchten echli gnäuer Bìachtig z schȁnke.
[ 11 ]