Ìn Driissger ùnd Vierzger Joore sìnd ì de lȁndliche Gmȁinden ìmmer en Huffe Chrȍȍmer ùnd ›Gùmi‹ ùnderwȁgs gsii. Der Ùnderschììd zwȕschet beeden ìscht gsii, as de Chrȍȍmer sini Waar grad mìtbbrocht hȁt, de ›Gùmi‹, oder wie mer hȕt sȁit ›Rȁisend‹ oder Vertrȁter, hȁt nù Mùschter bejnem ghaa ùnd es Bschtellbuech derzue. E paar vo dene Chrȍȍmer sìnd dȁnn no mìt ere ›Chrääzen‹ oder enere Rùggetrùcke mìt Schublȁdli ùnderwȁgs gsii. Esoo ìscht bì öis ìm Ghȁischt de Chrȍȍmer Schȁnkel verbii choo, wo Zȕndhölzli ùnd echli Chùùrzwaare fȁil ghaa hȁt. No miim Empfìnden en uuralte Maa, wo ìm Schtùck ùne dihȁime gsii ìscht. Sìcher 75 Joor hȁt ëër ùf em Pùggel ghaa, won er s letscht Mool choo ìscht. Sin Joorgang: 1860. Dȁnn ìscht de Giacomo, en Tessiiner, jedes Joor emool erschìne, mìt ere Holztrùcke, hööch glaade mìt eme Wachstuech drȕber. Ëër hȁt nȁbet Chùùrzwaaren au Schööss, Handtüechli ùnd Schtrȕmpf verchauft. Die Bùùrdi, wo dëë ùf siim Rùggen ùmetrȁit hȁt, het iich wȁȁgerli nȕd welen an all Höger ue schlȁike. Wȁnn’s dȁnn öppen ùfs Wùchenȁnd zue ggangen ìscht, hȁt de Giacomo no es Kìlo Biilihùng fȕr si ìnvaliid Frau dehȁime gchaufft ùnd au no ùf ales ander uufglade. Dȁnn mag mi aber no lȁbhaft ad Theresa erìnnere, en Italiëëneri wo mìt eme schwëëre Vierrederschtoosschare mìt zwoo Gùferen ùnder em schwarze Wachstuech ùne choo ìscht. Wȁnn sii Glȕck ghaa hȁt, hȁt si eme Fuerme chönen aahȁnke, aber i wȁiss au emool, das ere vo der Sandgrueb bìs ìs Fȁlmis ue hȁ ghùlffe schtoossen ùnd dihȁime gmërkt hȁ, as die Gùferen elȁi öppe 50 Kìlo gsii sìnd. Die Theresa hȁt gëërn en Tȁller Sùppe gȁsse, sùscht hȁt si ìmmer öppis ì ìrer groosse Lȁdertȁsche debii ghaa. D Theresa ìsch gaar nȕd guet z schprȁche gsii ùf de Giacomo. «Dee magge mini Chunde verugg»! Emool hȁmmer, wo d Theresa bì öis Sùppe gȁsse hȁt, rìchtig müese Trääne lache, wȁg dem schtȁmige Wiibsbìld. Si hȁt fascht ìmmer öppis z joomere ghaa wȁg ìrem ›Alten‹ ìm Ùnderland ùne. Sȁb Mool hȁt si verzelt: «De ghȁibe Suderi groggsi ìmmer wȁg Rheumatico, debii nu z fuul zum saffa! Do hȁt em en Kolega saga: ›Muesst der e friss tööti Ghatze ùf de Grütz binde, dann ali Süchter fürt!‹ Jo, dass ettid er solle see, is de Büseli nȕd ganz toot sii ùnd hȁt magge gratze, iss subito ferti sii mìt Rheumatico, att groossi Gümppe ghöne magge!» D Theresa hȁt Schööss, Ùnderwösch ùnd Bluuse verchaufft, derzue anen au no Schpìtz ùnd Iisȁtz fȕr Wösch ùnd Liintüecher.
[ 42 ]
En ganz grìssne Kȁrli ìscht de Baumer Bäär gsi, wo mìt em Töff ùnd ere Holzchrääze Chùùrzwaare verchauft hȁt. Siis Padȁnt ìsch nù fȕr de Kanton Zȕri gsii, aber wien ëër si uustrùckt hȁt, ìsch ùnder em Haag dùre frȁsse mìt eme bsùndere Rȁiz verbùnde. Esoo hȁt ëër’s ìmmer wìder ìm Oberholz probiert ùnd ìscht derbii glaub nie verwȕtscht woorde. Aber emool hȁt er dȁnn gliich quëërfȁldii müesen ìs Ghȁischt fȕre flöchne, wìll en der ›Eschebacher Schȕȕrger‹ schier gaar verwȕtscht hett. Dë ìscht nȁmli nȕd em Chrȍȍmer noowegfaare, nȁi, er hȁt sin Biifaarer ìm Oberholz uusgladen ùnd ìscht vo de Fȁlmissiite hëër gȁgem Geer zue gfaare. De Bäär gseet en choo ùnd ìscht em Fuesswȁȁg noowen ìs Ghȁischt verdùftet. Zùm go luege, seb d Lùft wìder suuber sei, ìsch er dȁnn ìd ›Kantonsgrȁnzen‹ ȕberen öppis go schnappe.
Es sìnd aber au dërig choo, wo nù ›Glaarner Zìger‹ oder ›Limburger‹ fȁil ghaa hȁnd. Dȁnn aber de ›Riitschuel Muurer‹, wo ì der Ziit, wo siini Holzrössli ìm Wìnterquartier gsii sìnd, mìt Schueschmieri ùnd Juchteglanz ghusiert hȁt. Nȕd z vergȁsse, de ›Weggli Huuser‹, wo mìt Chrȍȍli vom Volewȁider oder aber mìt Seupfebùlver vom Hofme Tamp ì de Chrääze vo Huus zù Huus gloffen ìscht.
Doo mȍchti no e Chrȍȍmeranekdoote, wo mini Elteren amel verzelt hȁnd, prìchte. De Honegger Hërmi ùs em Halperg hȁt, won ìm Hüebli s Elȁktrìsch ìm Vierzȁȁni iigrìchtet woorden ìscht, bìm EW ghandlangeret ùnd hȁt bìme sone verflìxte verschaaleten Isenùnderzùùg ì s Chrȍȍmers obe selen es Loch dùrebore. E gueti Viertelschtùnd heb ëër doo grȁtschet ùnd seig ȁifach nȕd ȁnenuse choo. Ùf d Froog vom Vooraarbȁiter, was er au doo machi, hejg er gschtaggelet: «Tȁnk b, b, borre – bbboore – borre!» Schpȍȍter ìsch dȁnn de Hërmi go chrȍȍmere, mìt ere Holztrùcken am Rùgge. Esoo hat ëër schiints emool bìs ›Chìllis‹ ìm Hìttebërg sini Trùcken ȕber de Sùndig iigschtellt ghaa. Vo sȁbem Määntig ewȁgg seigs em dȁnn uufgfale, das all Lüüt eso Freud ghaa hebed an em, ȕberall won er dùrechoo sei hebed d Lüüt eso frööligi Gsìchter gmacht, ùnd allne seigs fascht ùms Lache gsii. Doo heb em dȁnn ȁine z Chliibääretschwiil ȁne gsȁit: «Lueg diini Trùcken emool vo hìnen aa!» «B b b bìmȁich» do ìsch druff gschtande: «Aller Augen warten auf d, d, d, dich, borre – borre – borre!» Ëër heb dȁnn nȕd lang gschtudiert ùnd gsȁit: «D, d, d, dë chȁibe Hȁich!»
[ 43 ]