«Nȕd verwȕtscht, sȁit de Falche, wȁnn er bìm Oortheu Määje hìnder de Sȁgisse noowe wìder uufschtoot.» Dë Schprùch vos Hȁiri Hȁiche Hȁiggels Hȁier ìsch mer ìn Sìnn choo, won i ìm Ramsel hìne s eerscht Mool Oortheu gmääjet hȁn. Daas liit jetz allerdings au scho wìder mȁngs Joor zrùgg, ùnd sìderhëër hȁ mer au nie me mìt de Sȁgisse müese derhìnder. Das Natuurschùtzgìbiet ùnder de Brandegg ìscht mìt de Waldzȁmelegig ìn Sìbezger Jooren entschtande. Es sìnd zwee Blȁtz Oortheu zȁmeglȁit ùnd ùnder kantonaale Schùtz gschtellt woorde.
Ramsel-Naturschùtzgìbiet? Das liit jo zmìtzt ìm Wald ìne, ùnd öppen öppert wììrt sich gfrooget haa, werùm setzt mer dë Blȁtz nȕd grad aa? Das hȁt e wichtigi Bìgrȕndig ùnd ìscht zwoor, wo mer’s di eerschte Mool gmääjet hȁnd, no nȕd grad augefelig gsii. D Verȁnderig vo de Nùtzig von Wìse hȁt’s mìt sich bbroocht, das vìli Natuurpflanzen ȁifach uusgschtoorbe sìnd. Zùm Eerschte vertrȁȁged vìli Chrüütli s büüne nööd , ich tȁnke doo a Hȁntscheli ùnd Guggublueme. Dȁnn ìsch nȕme wie früener ìm alte Kalȁnder de Juli Heumonet, nȁi eener scho di zwȁit Helfti Mȁien ùnd de Juni. Esoo chönd si di ȁi- ùnd zwȁijȍȍrige Blueme nȕme versoomen ùnd gönd nooznoowen uus. Zù denen Aarte ghööred Schlotterhose, Guggunȁgeli, Habermorche, dȁnn ali Gloggeblueme, Habìchtschrüüter, Tuusigguldechruut ùnd vìli anderi mee. Derbii sìnds jo grad die Chrüüter, won an ere Wìse, wìll sȁȁge Natuurwìse, zù ìrer Farbigkȁit ùnd Villfalt verhȁlffed. Dëë Ùmschtand hȁt massgȁblichi Lüüt lo mërke, das wȁnn mer ȁ nù en Tȁil vù de früenderen Aartevìllfalt wȁnd erhalte, eso Mager- oder Oortheuwìse müend erhalte bliibe. Aafȁngli hȁt mi zwoor s Invȁntaar von sȁltne Pflanzen ìm Ramsel oben enttüüscht. Will’s e paar Joor nȕme gmȁȁjet gsii ìsch, sìnd fascht nù Greser ùnd en Huuffe Laabchruut gwachse (Chlȁȁbere). Nù am Rand noowe hȁts vìll Zwȁiblatt, verȁinzlet Tȕrggebùnd, Chnaabechruut, Schwalbewùùrz-Ȁnzian ùnd Skabioose ghaa. Worùm aber nȕd die Wìse sich sȁlber ȕberloo? Dȁnn wäärs ì wenige Joore nù no Waldschmììlegraas ùnd drìnìnen en Huufe jùngi Waldbäum, Tane, Ahore, Ìlme, Eschen ùnd Bueche. Drùmm ìscht mìt dëren Ùnderschùtzschtelig, wie bìn Sùmpfbìschtȁnden en ȁimooligs Määjen all Joor Bìdìngig, das d Vìllfalt vo der Natuur erhalte bliibt. [ 63 ] Ich glaube z hoffen ùnd mìt eme Bìtzeli Soome vo andere Pöörter sìcher z mache, das si mìt de Ziit de früeneri Bschtand, wo vor Jooren emool uufgnoo woorden ìscht, wìder iischtele wììrt, deet schtoot nȁmli vo Rapùnzel, Betonii, Raagwùùrz ùnd vìll anderem mee. Ales daas fìndt der uufmerksaam Natuurfrȕnd em Tȕȕrschpìtz, won au ùnder Natuurschùtz schtoot. Mìt em Määjen ìsch es aber nonig too‚ das Heu mues au no hȁigfüert wëërde. Am Aafang hȁmmer, wie ìn früenere Ziite, s Heusȁil z Hande gnoo ùnd die Waar ìd Waldschtrooss abegschlȁikt. Es müesams Ùndernȁme bì fascht 50 % Schtiigig. Mer hȁt si dȁnn aber öppis Bessers iifale loo ùnd macht jetz dùr de Wald aab e Rȕtschi mìt Bouplaschtik, was si rȁcht bìwäärt. Au ìscht sìd de Grȕndig vom Natuurschùtzverȁin Wald ìmmer en Aazaal mȁischt Hȁlferine draa, wȁnn’s hȁisst «de Ramsel heue».
[ 64 ]