Ì miire Jugedziit hȁt mer fascht ùf jedere Wìnde, ìn alte Puurehüüser, aber au sùscht ìn Flȁȁrzen ìne no ȁin bìs zwee Wȁbschtüel schtoo ghaa. Es ìscht au nonig eebig lang hëër gsii, as de letschti Sideschtuel no sis ȁitöönig «ti – ta – ta – ti – ta – ta» hȁt ghööre loo. Mii Grosmueter hȁt ìm Vierenünzgi ìren Wȁbschtuel ùf d Wìnde gschtellt, wìll sii mìt vier chliine Chìnd kȁi Ziit me ghaa hȁt no all Taag de Wȁbschtuel z trȁtte. D Handschpìnnerei ùnd Wȁȁberei hȁt ìm Zȕri Oberland en alti bìwegti Gschìcht hìnder si. Früener ìscht d Schpìnnerei ì fascht allne Hüüser bìtrìbe woorde, das hȁisst, bìs ùm die Französisch Revoluzioon ùme de mëchaanisch Schpìnnschtuel erfùnde woorden ìscht. Esoo hȁts ums 1790i ùmen ì der Walder Gmȁind 1354 Schpìnner ùnd 22 Wȁȁber ghaa, wo Liinen ùnd Riischte (Hanf), aber doo scho zmȁischt Bauelis verschaffet hȁnd. Sìd em 1621i hȁts z Wald en Wùchemäärt ggëë, wo mer gschpùnes Gaarn hȁt chöne de Hȁndlere vo der Schtadt Zȕri verchauffe. No em Uufchoo vo de mëchaanische Schpìnnmaschine hȁt si d Huusìnduschtrii rasch ùfs Wȁȁbe verlȁit. Aber nȕd lang ìsches ggange, hȁt mer au daas mìt der Maschine chöne mache, ùnd au die Aarbet ìscht ìs Taal abe, wo’s gnueg Wasserchraft ghaa hȁt, ìd Fabrìken abgwanderet. Mer hȁt sich dȁnn nomool chönen ùmschtele; zùm nȕd de Froon vo Fabrìkhërr ùnd Maschine verfale, hȁt mer aafää Sidis wȁȁbe. D Fërgger hȁnd di choschtbaare Zettel ùnd Schpuelen abggëë ùnd s fërtig Wupp au wìder etgȁgegnoo. Elȁi ìm Fȁlmis hȁt mer ìn 80er Jooren ùf acht bìs zȁȁ Handwȁbschtüel eso sidigi Schtöff gwobe. I wȁiss, das ìm 1884i der Uurgrosvatter ìm Ghȁischt d Nȁbetschtùbe hȁt lo zìmmere, wìll sii Tochter, d Rosina, zùr Schuel uus choo ìscht ùnd ìren ȁige Wȁbschtuel hȁt müese trȁtte. Bì allne Fȁlmisfrauen ìscht ȁini ìm Cheerùm go Schpuele. D Elsbeth Pfȁnniger ùs em hìnderschte Huus – d Frau vome Fröndelegionäär, won früener ì Neapolitaanische Dienschte gschtanden ìscht – hȁt mìt em Schpuelraad‚ wo ìm Ghȁischt no ab ùnd zue em gliiche Zwȁck dienet, de Sidewȁberìne d Schpüeli gfërtiget. Dernȁbet seig si au no Uufwärteni (Serwiertochter) ìm Hotel Schwiizerhoof z Wald ùne gsii. Au heb si bì Glȁgehȁit vo Hoochsig ùnd Tauffi bìn Lüüte gchochet. Mii Grostante Rosine hȁt amel verzelt: «D Handwȁberei hȁt scho nȁbet em Puuren es Iikomme bbroocht, aber es ìscht ìmmer schwëërer gsii, nȁbet de Fabrìke, wo ȁinschtwiilen au hȁnd chöne Siidis verschaffe, chöne z bìschtoo. Wìll de mëchaanisch Wȁbschtuel s Vìllfachi vom Handschtuel erzüügt hȁt, ìscht au doo de Priis zȁmegheit, ùnd bald hȁnd nù no e paar Idialìschten ìres Wupp zùm Fërgger trȁit!» [ 52 ] Em Vernëë noowe ìscht z Hischwiil bì ›s Pfoose‹ (Oberholzer) zletscht no Side gwobe woorde. Scho echli früender heig d Luegetfrau de Wȁbschtuel ewȁggschtellt. I ha ìn 60er Joore fȕr e Walder Pfarrfrau eso en Wȁbschtuel vom Schaagge Köbi obenabe wìder ìn Gang gsetzt, allerdìngs mìt ere brȁitere ›Laad‹ zùm Liinigs drùff wȁȁbe. No miiner Ërkùndigùng wäär er ìmmer no iisatzfähig; wììrt nù ìm Momȁnt nȕd bbruucht. Wër wȁiss? Vìlìcht wùùrd mer hȕt no ùf ere Wìnden eso es Schpuelraad oder en Wȁbschtuel fìnde!
[ 53 ]