Di alte Hessehööf a der Schȁidegg.
Wȁnn’t hȕt eso as ȁinsame Bëërggȁnger dùr de tüüffi Wald vom Töössgìbiet laufscht ùnd asen elȁige diine Gìdanke noowegrȕblescht, chùnnt der nȕd en ȁigni Weemuet ì dis Hëërz? Nüüt als Holz ùnd Reus, Bȁch ùnd Töbler – gäächi Felse! Tȁnk ad Rappigȕbel, an Moomìlch‑‚ Tachs-‚ Hȁȁggi- oder Vorderhessegùbel. Das ales verschteckt ìme tüüffe, wiiten ùnd ghögerige Wald. Goosch eme schööne Taag vom Fȁlmis deruuf gȁg de Maarchschtȁi zue, luegesch no abe zùm See, wo dùne zwȕschet Pfanneschtììl ùnd Hìrzelhööchi iibbettet zue der ufegrüesst – wo schìmmeret wien e bloos Aug zwȕschet Liid ùnd Broomen ìne. Ase en treue, liebe Gruess ùs em Ùnderland ufe‚ s Hëërz muen der verwaarme, i gsee’s em Lüüchte von Auge! Du luegsch ùnd schtuunesch – ȕber dii Hȁimet ie liit e Schtìlli, wȁiss nȕd wie sȁȁge, ase frìdli, s wììrt der eebig woll debii‚ s goot obsi, mërksch es chuum. Chùnnscht ufen ìn Maarchschtȁi (d Lüüt sȁȁged hȕt ìrrtȕmli Wolfsgrueb), dȁnn tuet si das wiit Waldgìbiet vor der uuf. Bsìnescht di no, wo dùre wotti? Ja, woo dùre wȁmmer mìtenand? Chasch dùre wo’t wotscht! Ii fȕr mii haue’s de Nöiwȁȁg ii ùnd goon go luegen eb mer wìder dùre chönn, wo de letscht Wìnter de Felsen ùf d Schtrooss abebbrȁglet ìscht. I pfiiff mer es mùnters Liedli ùnd goo wȁidli s Holz derii. S ìscht ales wìder ì der Oornig, d Schtaatsarbȁiter sìnd welewȁȁg vor chùùrzem doo am Schaffe gsii. I chùme hìndere zùm Gùbel, wo s Bȁchli ase hërrli ȕber d Nagelflue abeschüüsst, ùnd bliibe doo e zìmlis Wiili schtoo. Schaad das d Sùne nȕmen ì die Hërrlichkeit ineschiint – daas gäbt Rȁȁgeböge, e Pracht zùm Aaluege! Nù, au esoo gfallt mer dë gschtüübig Lauff – es chüelt ȁim asen eebigfiin de Chopf ùnd loot ȁin zrùggtȁnken ad Buebeziit, wo mer doo amel no ùnedùre gwȁiblet ìscht, bìs mer e sùnnigs Plȁtzli hȁt müese sueche zùm s Gwȁndli trȍchne. D Mueter hȁt’s zwoor mȁischtens gliich gmërkt, nù hȁtts weniger Schìmpf ggëë. I bìn no lang schtoo bblìbe ùnd han an öppis noowegsùne! Jo, jetz chùnts mer ìn Sìì, das ìscht jo die Hööli, wo’s devoo ìm alte Chauffbrief hȁisst: «Ungefaar anderthalb Jucharten Waldung, worin Caspar Hess eine Höhle besitzt ... Hess kann die darin befindlichen Quellen brauchen und benutzen.» Ja, wër wett ȁ hȕt no wȁg ere Hööli mìt eme Quȁleli drìnn esoo es Wȁȁse mache? Gliichwoll ìsches öppis ùs ere Zit, wo mer nù vìlìcht nȕmen eso rȁcht verschtoot.
I bì dȁnn wiiters d Schtrooss derii, aber ùs em Sìnniere bini nȕmen usechoo. Bìm Rank ì der Natuurbrùgg hìne hani wìder müese schtoobliibe, ùnd es Wiili hȁt mer nüüt ghöört als s Ruusche vom Bach – vo de Vordertööss ì de Tüüffi ùnd vor mer [ 25 ] vom Hessebȁchli, aber au Vögel hȁnd pfìffe. Es ìscht ȁis Gflader gsii ìn Buechen obe, ùnd d Fozzlenescht von Roottane hȁnd vome Lȕftli liis uuf ùnd aabgwieget, ìn hööchere hȁt si d Sùne brȁitgmacht. Öppen en Schtraal ìsch au dùrs Plettertach von Bueche dùretüüselet ùnd hȁt si ase waarm ùf Schtrooss ùnd Waldbode verloore. S ìsch ales ȁin Frìde gsii, wo mi lang hȁt lose loo eme Lied ùs der alte Ziit.
Won i mi dȁnn no langem Suume ùf de Wȁȁg gmacht hȁn, ìscht mer bsùnderhȁitli wool gsii ùnder em Brùschtblȁtz ùne, ùnd ha vor mi ane gsùnge: «Ich bin allein, allein im grünen Walde, ein Vöglein singt mit mir ein Abschiedslied!» Werùm as i grad ùf daas weemüetig Lied choo bin? «Verzie mers de Himmel, i wȁiss es ȁ nööd!» Es ìscht mer aber ganz kùùrli woorden ùms Hëërz ùnd s hȁt mer gschùne, d Vögel seiged ȁismool eso schtìle woorde, ùnd nù dùne de Bach ùnd ùf der Hööchi de Lùft ruusched ùnd luusched no dem weemüetige Gsang. I bì mer ganz elȁigen ùnd verloore voorchoo, doch chönnti nȕd sȁȁge, das i detwȁge truurig woorde wäär. Nȁi, aber gseent ha mi no öppis dùssen ì de wiite Wȁlt.
Bì de Nöiwȁȁghȕtte goots jetz s Holzlȁiterli uuf, ùnd i bì grad scho ùf Hessebode, won Wìse gsii ìscht ùnd Wȁid. En eebigi Abglȁȁgni sìnd die Hööf do hìne gsii, wiitaab vom Jaschten ùnd Lärme vo de Ziit ùnd de Wȁlt sìnds no hȕt. Es ȕbernìmmt mi e ganz ȁiges Gfüül, won i noowetȁnke, we’s doo vor hùndert Joore mag uusgsee haa. Zwȁi Wonhüüser sìnd do hìne gschtanden ùf em Hessebode, ȁis ì Vorder- s ander ì Hìnderhesse. Gwȕss kȁ Palȁscht, nȁi ȁifachni Holzhüüser mìt Schìndletach ùnd nìdere Tȕȕren ùnd Toore. Au nȕd riichi Lüut hȁnd do ì der Abgschìdni hìne ghuuset, wo s Lȁȁbe sìcher nie liecht gsii ìscht. Zäächi Lüüt müends gsii sii – vìlìcht doo ì der Iifalt echli wȁltfrönd woorde – ìn ìrer Aard Poeete – wër wȁiss? Obsi goots, gääch sogar, en Schlȁck ìsches sìcher nȕd gsii doo go z heue, nȁi bìwoori! Aber mërksch de Gschmack vom chroosige Bëërgheu uufschtiige? – Hä nȁi! Notüürli nȁi, daas sìnd doch d Tanenoodle vo sȁbem Wollhȁischthuuffe wo dërewȁȁg schmöcked, s wììrt mer ganz ȁige, hocken as Poort anen ùnd luegen ì die Waldhërrlikȁit ie, won zȁntùmen ìscht. Nüüt als Holz ùnd Himmel, ùnd wa fȕr ȁin, wiit ùnd bloo ùnd chloor. I mues ooni z welle as Gìdicht vom Eichendorff tȁnke: «O Täler weit, o Höhen / O schöner, grüner Wald!» Jetz bìni aber mìt miim Traume fascht nȁbet s Theema ggroote. Die Hessehööf do hìne, i wȁiss nȕd wie lang die bìwont gsii sìnd, aber ȁis chani mer lȁbhaft voorschtele: Groossi Verdienscht hȁnd di gääche Wìsen ùnd Wȁide sìcher nie bbroocht! Au de Wȁȁg ùf Wald use zùm ›s Sȁlbergwoben‹ em Fërgger brìngen ìscht wiit ùnd bìschwëërli gsii.
Em Hesse Schaagg ìm Hìndergaden ȁne siin Vatter hȁt scho ùm Mìtti Sìbezger Joor ìm letschte Joorhùndert Hesse verloo ùnd hȁt als Noochber vom Ghȁischt mìt [26] Choorben ùnd verschìdene Glȁȁgehȁitsaarbeten ì Fȁld ùnd Wald mee e schlȁchts as rȁchts Uuschoo ghaa. Siini Noochpuure do hìne, s Chuenze, sìnd eerscht won d Töössuufforschtig choo ìscht, do hìnefȕren ùf Dȕrten abe zoge, vo dene zwȁi Hȁimen sìnd ȁigetli nù no de Namen ùnd e paar verchȕmmereti Gaarteblueme – aber dȁnn ȁ di groosse Lìnden ȕberbblìbe.
Alls ìn Alem ìscht do hìne sìcher e müesääligs Wone gsii, ùnd mer hȁt früener vom ›Hesseruedeli‹ folgedi Gschìcht verzelt, mues aber, wien alti Noochbere gsȁit hȁnd, woor sii: Das Manndli seig ì der Wienechtziit zùm Beck Hess ìm Chroome choo ùnd heb en Sack Mȁȁl welle hole. De Beck heig en lang aaglueget ùnd gsȁit: «Jȁȁ Ruedi, du bìscht mer jo de letscht no schùldig!» – Ja ȁbe – aber siini Chìnd hebed nüüt me z biisse, ùnd d Fërgger zaaled ȁ nȕd guet! De Beck hȁt Verbärmscht ùnd sȁit: «Ruedi, ich gìb der ȁinen ùmesùscht, aber ùnder ȁire Bìdìngig: du muesch en ùf diim Pùggel ooni abschtele hȁitrȁȁge!» De Ruedeli, es chliises, abegchrampfets Manndli, heig iigschlaage, de Beck en Bìglȁiter gsuecht, ùnd esoo heig de Hessepuur dë Sack ùf siim sùscht scho chrùmme Pùggel dë mee als anderthalb Schtùnd langi Wȁȁg bërguuf ì ȁim Schnaarz hȁitrȁit.
De Hesse Schaagg hȁt no vìll verzelt von alte Hessehȁime, wie’s ìm Früelig do hìnen ìmmer en Huuffe Fraueschüeli ùnd Mȁieriisli ghaa heb. Obwoll er jo nie do hìne sȁlber gwont hȁt, hani ìmmer wìder gmërkt, das fȕr ìnn di alt Ziit ùnd die verloorni Wȁlt eso öppis wien e vergoldeti Vergangehȁit, wo nie mee zrùgg chùnnt, gsii ìscht.
[ 27 ]