Mȁnschlichs! Au ìm Mìlitäär?

Won ich mìt 21 Joore z Andermatt d Telegraafen RS gmacht hȁ, hȁmmer ìm Säumerzùùg ganz en aarme Pȕȕrschtel ghaa. Ër ìscht näumen ìm Bërnpiet as Verdìngbueb uufgwachse gsii ùnd ìscht ìm e­nen ërbäärmlige Zueschtand iiggrùckt. Dë jùngi Maa hȁt nüüt Äändlis wie Socke mìtbbroocht, ìscht ooni Ùnderhose gsii ùnd hȁt au nüüt Äändlis wien es rìchtigs Naastuech sis Ȁige gnȁnnt. Ër seig dìrȁkt ab der Alp ìs Ùrnerland choo ùnd ìscht au der ȁinzig gsii, wo mìt emen alte Rùcksack schtatt de bìfolne Gùferen iiggrùckt ìscht.

Zeerscht ìscht de Ruedi* vo de Lȕfzger no schier aaggeuferet woorde (* Name ggȁnderet). Doch min Zùùgfüerer hȁt sich dȁnn dëre Sach echli aagnoo, ùnd öiserne Korperȁȁl ìri Schwöschtere hȁnd dihȁime fȕr dë aarm Kȁrli Söcke gglìsmet. Ich ërìnnere mi no guet wie dem Natuurpùùrscht Trääne choo sìnd, won er die Sache hȁt chönen entgȁgenëë.

Gaar nȕd bìgriiffe hȁni’s dȁnn aber chöne, wo zwee Groosspuure­söön vo siim Hȁimetkantoon hȁnd lo verluute, dë tùmm Hagel seig ȁbe sȁlber gschùld, mer mües sich halt bì dërige Sachen ȁbe weere.
Öisere Säumerzùùg ìscht dȁnn ì de Kaserne 3, wo bìm eerschte Lawiinenùnglȕck schtoobblìben ìscht, iiquartiert gsii. Es sìnd mìt we­nigen Uusnaame von e paar Zȕrcher ales Bëërgpuuresöön gsii ùsem Wallis, em Bërner Oberland, vo Graubȕnde, ùs der Ìnnerschwiiz ùnd em Luzernische. Zwee von ene hȁnd s Öörgeli debii ghaa. Asen ìscht ìm Normaalfall e groossi Grùppen am Oobig nȕd ìs Doorf ìn Uusgang ggange. Ich wùùrdi glaube, zùm Tȁil wȁge Gȁltmangel, aber, ùnd das ìscht s ander gsii: Si sìnd gern zȁmeghocket, die vo der Ìnnerschwiiz hȁnd gëërn gchlefelet ùnd gschtampfet zù de Musig, ùnd d Bëërner Oberlȁnder sìnd es Jodelchöörli gsii. Ùnd fȕr nȕd ganz ìm Trochne z sii, hȁt der ȁint oder ander eso e ghȁimnisvolls Gȕtterli ììrged ame ghȁimen Oort verschteckt ghaa. Das ìscht zwoor schtrȁng verbotte gsii, ùnd es ìscht au mee as ȁimool e Huusdùrsuechig gmacht woorde, won ìm ȁinte Fall zwoor öiserne Voorgsetzte gar nüüt gnȕtzt hȁt. Die hȁnd de Regrutten ìri Schnapswȁntelen iizooge ghaa, ùnd die sìnd ìm Kp iipschlosse gsii.

Ich hȁ dȁnn emool ùf de Schtallwacht en Nootfall ghaa ùnd hetti sele de Veterinäärkorporaal go hole. Won i ùfs Kp choo bìn, ìscht doo en chȁibe Rùmmel gsii, ùnd öiseri Voorgsetzte sìnd chatzchegelvoll am Ùmepoldere gsii. Ich hȁ mi Mȁldig gmacht ùnd mich dȁnn schleu­nigscht verzoge, hȁn aber als Züüge no zwee ander vo de Schtallwacht gschìckt go de Lärme lose. Es chönnti jo sii, das mer asen öppis nomool chönnti bruuche. Ich sȁlber bìn dȁnn froo gsii, ìscht min Bettnoochber au ȁine vo dene Bëërner Oberlȁnder Sȁnger gsii.

Mìr sìnd zwoor zù verschìdne Moole bì schöönem Wȁtter ùf Hoschpetaal ggloffen ùnd hȁnd bì de Janett Meyer öisers Pierli trùnke. D Janett ìscht di sȁb Ziit e bìkannti Schiirȁnnfaareri gsii, ùnd sìcher vo vìllne jùnge Pùùrschte hȁimli bìwùnderet.

Wìll ich ȁin Meter achtedachzg grooss ùnd tȕnn gsii bìn, hȁts ìm ganze Züüghuus kȁin passeden Uusgangstschoope ghaa. Dëë ìscht mìr aagmȁssen ùnd eerscht no drei Wùchen uusgglìferet woorde. Das hȁt mìr zwoor nȕd vìll uusgmacht, hȁni nȁmli em eerschte Sùndig Schtroofchùchidienscht ghaa, wȁgem Ùmemuulen ì de Fassmann­schaft. Em zwȁite bìni wȁgem Pockenìmpfe mìt Fieber ìm KZ gglȁge. E Wùche schpȍȍter wȁg ere Lappaalie zùr Schtroof bì de Parkwach gglandet. Ich bìn aber ȁinewȁȁg nùr zwȁi Mool ì dene 17 Wùchen ìn jewiilige groossen Uurlaub vo zwee Tȁȁg hȁiggange. Sùscht bìni mȁischtens elȁigen ùf ene Passtour ggange. Hȁmmer derbii ìmmer tȁnkt, es seig vìlìcht di voorläuffig ȁinzig Gglȁgehȁit s Gìbiet vo de drei Pȁsse näächer kȁnezleere.

Es Joor schpȍȍter nach der UO z Thun obe, ìscht fȕr 8 Wùche Savatan bì St. Maurice e Sanitääts-RS, wo sìd em Nöijoor nȕme Säu­mer sondern Trängsoldaten uusbbildet hȁt, ùf em Programm gsii. Deet sìnd öiseri Ùnderkȕmft e paar Meeter ùnder em Bode, Feschtigs­kasematte gsii. Scho am eerschten Oobig hȁt sich ȁine vo mine Reg­rutten ùf d Chrankevisite gmȁldet, ùnd ìscht schiints vom jùnge Sanitääts-Lȕfzger schier als Simulant hëregschtellt woorde. Dë grooss schtȁmig Maa hȁt aber, was ich glii gmërkt hȁn, wȕrkli Schwìrigkȁite ghaa, ùnd hȁt no eme langen Usbìldigstaag ìm Taal ùne chuum sin Karabiiner möge de Hoger uuf trȁȁge. Ër hȁt dȁnn zeerscht Chùchi­dienscht uufbbrùmmt ȕberchoo, no zwoo Wùche dȁnn Dischpȁns vom Tùrnen ùnd Gweergrìff. Aber besser ìscht halt dë Rùgge nȕd woorde, ùnd ich hȁ vo dem Pùùrscht vernoo, das er ìm Wìnter vorhëër bìm Holzen Ùnfall gmacht hȁt, de Vatter hebi aber gfùnde, de Tokter seig nȕd nöötig. Jetzt ìscht aber emool, wo min Zùùg grad am Poort vo de Schtrooss ùf Dailly ue Pause gmacht hȁt, der Oberscht de Haller, Schuelkùmidant, uuftaucht ùnd hȁt mich nȁbetuse gnoo ùnd frooget: »Korperaal, wie goots?« Ich hȁn ale Guraasch zȁmegnoo ùnd gsȁit: »Mììr guet, Herr Oberscht, aber en Regrutt vo mììr hȁt’s gaar nȕd rȁcht mìt em Rùgge!« Es ìscht öis jo di sȁb Ziit no iibbläut woorde, das ales gȁgen obe mùn ùf em Dienschtwȁȁg passiere. Der Oberscht ìscht aaschiined aber als Mediziiner anderer Mȁinig gsii. »Schìcked Si mìr dë Maa deet ìn Rank fȕre«, ìscht sin Bìfeel gsii. Die zwee sìnd dȁnn glii Rìchtig Schuelbüro verschwùnde. Am Oobig hȁt is dȁnn de Kadi gsȁit, öisere Kameraad seigi z Aigle vornen ìm Schpìtaal. Sìbenehalbi Wùchen ìscht er dȁnn ìm Gipsbett mìt eme bbrochne Rùggewììrbel bìhandlet woorde. Mììr ìscht aber uufgfale, das öisere Schueltokter sìd doo ùf de Chrankevisite chȁibe chùùrz aabbùnde gsii ìscht.

Ì de föifte Wùche Savatan ìscht fȕr di ganzi Schuel 10 Taag Zȁlt­verlegig näumen ìm mìttlere Wallis obe gsii. Mich hȁts aber mìt ere Buuchgrìpp doo derzue prȁicht, ùf d Arrȁschtantewach vo drei Maa z goo. Dë Arrȁscht ìscht ùnder em Schuelbüro iiggrìchtet gsii, ùnd vo de ganze Schuel sìnd en Regrutt ùnd miin Nȁbetkorpis, wo zȁȁ Taag Schaarfe hȁt müesen abhocke, iich als Wach ùnd en Adjutant mìt eme verschtuuchte Fuess ìm Büro obedraa di ȁinzige gsii wo nȕd ìs Wallis hȁnd müese. De drìtt Arrȁschtant ìscht aber vo de Feschtigsartillerie z Dailly obe doo anen ìn Knascht bbroocht woorde.

Das hȁt dȁnn gar kȁi schööni Wùche ggëë, ùnd gliich wììrdi’s chuum emool vergȁsse. Ich hȁ bì de Feschtigswacht müese s Ȁsse go hole, die drei Arrȁschtante zùm Ȁssen ìs Wachtlokal useloo, ùnd jee ȁimool ìm Taag mìt allne drei e Schtùnd lang veruse go lauffe. Derbii ìscht au s Rauchen ërlaubt gsii, ùnd wìll mer ì de Feschtig ȁinewȁȁg nȕd hȁt chönen abschwìrre, ìsch es mìr debii emool eso chotz­schlȁcht gsii, das i vor em Lokal gwaartet hȁn, bìs mini drei Gselle wìder zrùgg choo sìnd.

Ich hȁ nȕd wie sùscht ùf de Wacht tȍȍrffen ìm Pischama schlooffe. Jetzt hȁts ì de drìtte Nacht zmool e Polderete ggëë verùsse, ùnd es ìscht en frönden Offizier ìm Lȁdermantel dùsse gschtande. Ich hȁ mi gschwìnd wellen Aalegge, dëë hȁt’s aber prȁssant ghaa ùnd hȁt abgwùnke. Es ìscht der Oberscht vo de Feschtigsartillerie RS gsii ùnd ìscht sin Arrȁschtant cho hole. Dem sini Frau chämi es Chìnd ȕber, ùnd ich mües entschùldige, ër müesi nù der Arrȁschtierigsbìfeel haa ùnd wëërdi deet druuf en Vermërk aabrìnge. Ich hȁ dë Maa useggloo wo ganz vertatteret gsii ìscht won ìnn e son es hööchs Tier ìscht cho abhole. Anderhalb Taag schpȍȍter ìscht dȁnn de Hërr Oberscht wìder ùf Savatan choo ùnd hȁt de Regrutt samt em Arrȁschtierigsbefeel mìtgnoo, d Ùndersuechig hebi ìmm en Ìrrtum zȁiget, ùnd der ander hebi jetzt Zìmmerarrȁscht!

Ich hȁ’s aber scho ì der RS ërlȁbt ghaa, das zwee vo öisere Kùmpenii ìm Knascht gsii sìnd. Bìm ȁinten ìscht das scho echli e traagischi Sach gsii. Öisere Veterinäär hȁt sich nȁmli gwȁigeret Offizier z wëërde. Drùm hȁt der Ìnschtrukuzioons-Chef nùr gwaartet druuf, dem ȁigewìlige Korpis ùnderezhȁize. Nach eme wȕchige Tȕrgg ìd Gösche­ner Alp, mìt schwëëre Laschte fȕr öiseri zmȁischt nȕd gwönte Gäul, hȁts verschìdeni Blessuuren ùnd au Satteltrȕck ghaa, wo hȁnd müe­sen uuskuriert wëërde. De Veterinäärkorpis hȁt sich ali Müe ggëë, glii wìder ali Ross iisatzbìrȁit z haa. Doo derbii hȁt sich dȁnn der Uusbìldigsscheff iigmìscht ùnd zùm Tȁil grad gȁgetȁiligi Bìfeel a d Schtallwach dùre­ggëë. Druuf hȁt dȁnn aber de Veetokter mìt ere Wuet ìm Ranze die Bìhandligszȁdel verzeert wo nȕd von ìmm choo sìnd.  Derfȕȕr aber föif Taag Chìschten iighandlet. De Wachtkorpis hȁt siim Koleeg Papiir ùnd Guwëër fȕr en Rapport an Veterinääroberscht vo der Armee organisiert, ùnd scho am näächschte Taag hȁt dëë de Knascht ùnd Andermatt tȍȍrffe verloo. Siin Kontrahȁnt hȁt aber doo sin letschte Dienscht ìn ere Träng RS gmacht ghaa.