Wo min Uurgrosvatter ìm 1847i hȁt müesen ìn Sùnderbùndschrieg iirùcke, hebid ame Föönetaag d Hìrschacher Schüür, en Tȁil vo der Oo ùnd no vier Fììrschte vom ›Chùmmel‹ bbrȁnnt. Aagfange heig die Brouscht ì der Hìrschacher Schüür, ìscht vo deert ùf e Schüür ùssen em Rìchtschtȁi ȕbergschprùnge, ùnd dȁnn vo deert ùfs Aarmehuus ùnd d Hüüser ìm Chùmmel. Nù grad s Wonhuus ìm Hìrschacher ìscht ùnderzwȕschet nȕd bìtroffe gsii. Wiiters obe dȁnn Huus ùnd Schüür vo s Taavete (David Oberholzer) ì der Oo. Wìder uufbboue seiged dȁnn d Hìrschacherschüür ùnd s Aarmehuus woorde.
Zù dem Aarmehuus mues amigs ›de Gmȁindsbërg‹, e Wȁid am Joosebërg, ùnd e wackers Schtùck Wald ghöört haa. Es ìscht aber nȕd wie s schpȍȍteri Bȕrgerasyl ìm Sack ȁnen es Aarmehuus mìt Verwalter ùnd ere Landwìrtschaft gsii, won all die wo, wie mer dȁnn gsȁit hȁt, abem Charen abegheit sìnd, möglichscht bìlig verchöschtiget ùnd ùnderbbroocht woorde sìnd. Nȁi, s Hüebli Aarmehuus ìscht vìllmee en Uffangoort gsii, wo mer ìd Gmȁind zrùggbbroochti Groossfamìlene voorläuffig versoorget hȁt. Hȕt wùùrd mer sȁge, d Gmȁind hebi’s dȁnn vo doo uus probiert, wìder soziaal z integriere.
Wȁmmer vom Oberland mìt siiner kriisenaafelige Huus- ùnd schpȍȍter Fabrìkìnduschtrii lìst, wie’s doo zue- und hëërggangen ìscht, ùnd wie di Aarmen als Abschuum vo de Gsellschaft bìhandlet woorde sìnd, dȁnn sìnd sìcher eso Hüüser e sìnnvolli Sach gsii. Es sìnd jo doozmool vìli aarmi Famìlie, aber au Ȁinzelpersoone, ȁifach ùf em Schuub ìd Hȁimetgmȁind bìförderet woorde, ùnd mer hȁt’s doo chuum frȕntli empfange. Es ìscht jo grad fȕr di aarme Bëërggmȁinde s Aarmewȁsen es bööses Verdìng gsii. Es schiint, das grad ì der Hüeblischuelwacht no em Verschwìnde vo der Huusschpìnnerei vìli Famìlenen aarmegnössig woorde sìnd, wìll d Fabrìken ìm Taal ùnen oomögli all die vìle Lüüt hȁnd chöne bìschȁftige.
Sìd ì de reformierten Oorte d Riisläufferei verbote gsii ìscht, ìscht dene aarme Tüüfel jo au de sȁb Wȁȁg verschpeert gsii. Ase hȁts ìn Gmȁinden ùsse chuum me glanget, aarmi Mìtbȕȕrger au nù mit em Nöötigschte z versoorge.
(Fakten aus: Rudolf Braun, Die industrielle Entwicklung im Zürcher Oberland)