Won ich di letscht Wùche Gmües grȕschtet hȁn fȕr e Sùppe, sìnd mini Gìdanke wiit zrùgg ggange. Wett sȁge fascht an Aafang vo mim Lȁbe, nȁmli ìn e Ziit, wo mini Groselteren ìm Ghȁischt no glȁbt hȁnd. Aber nȕd öppen ìm Ruhischtand wie mììr hȕt, bìwoori au! Es hȁt jo au no kȁi AHV ggëë. Ase hȁt mi Grosmueter ìmmer no de Tariif aaggëë ìm Huus, ùnd dernoo hȁt mer au glȁbt. Ȁis ìscht sìcher: Choche hȁt mini Grosmueter chöne, ùnd s mȁischt, wo bì ìren ìd Chùchi ùnd ùf de Tìsch choo ìscht, hȁt mer ùs em ȁigne Gaarten oder vom Acher gholt. Aber, Tomaaten ùnd Zuchetti hȁt bìn öis ùme no niemert kȁnnt. Gliichwoll ìscht mȁngerlei Gmües ùf de Tìsch choo, nù vìli Mool ùf en altmöödigeri Aart gchochet. Chabis ùnd Rȁȁbemues wììrt jo hȕt ìm Oberland sìcher nȕme vìll ggȁsse, ùnd au mȁngs ander wie Boderuebe mìt Schpȁck ùnd Chȕmi ìscht mìt de Joore sȁlte woorde. Debii sìnd jo grad die laagerfähige Choolaarten ì der Zit ooni Chüeltrue en bsùnderbar guete Wìntervoorroot gsii, wìll vìli ghebet hȁnd, bìs mer ìm Früelig scho wìder frìsche Saloot hȁt chönen ìm Gaarte go hole. Hȁt aber emool de Chabis nȕd rȁcht wele hebe, hȁt mer en ȁifach iigschnìtten ùnd dernoo als Suurchruut ùf de Tìsch bbroocht. Mer hȁt zwoor bìn öis nie vo Suurchruut gredt. Doo ìscht das ȁifach Suurchabis gsii, wo ìmen öppe 30 Liter fassede Holzschtȁndli mìt Zuegoob vo Salz, Wachholderbeeri ùnd anderem Gwȕȕrz iigschtampfet, mìt eme Tüechli ùnd Holzteckel zueteckt ùnd mìt eme rùnde, glatte Bolleschtȁi bìschwëërt woorden ìscht. Ase hȁt dȁnn de Chabis ggääret ùnd ìscht no drei Wùche zùm roh Ȁssen oder Choche fërtig gsii. Zùm de Chabis iischniide hȁt mer ìm Ghȁischt en groosse Gmüeshobel ghaa mìt drüü schaarffe Mȁssere, won au regelmäässig vo de Noochbere zù dem Zwȁck bbruucht worden ìscht.
Es ìscht mer bì dëre Glȁgehȁit au ìn Sìnn choo, das mini Grosmueter au der Essig fȕr de Saloot ùnd zùm Choche sȁlber gmacht hȁt. Ìnere Schaubgùtteren ìscht mìt guetem vergoorenem Moscht ùnd eren ›Essigmueteren‹ aagschtelt woorde, ùnd nach öppe drei Wùchen ìscht der Essig fërtig gsii. Dë bbruuchti Moscht hȁt aber müesen iiwandfrei sii, ooni ›Chamgschmack‹, sùscht hȁts au kȁi rȁchten Obschtessig chöne gëë dervoo.
Grad nȁbet em Gaartetȍȍrli bìm Huus hȁt mini Grosmueter ìmmer es groosses Gwȕȕrzbettli mìt mȁngerlȁi verschìdene Chrütli ghaa. Di mȁischte woll uusduured oder dȁnn sërig won sich sȁlber versoomet hȁnd, wie de Borȁtsch. Wìll mer aber ìm Wìnter ekȁi Chrütli hȁt chönnen ùnder em Schnee fȕregrȕble, ìscht ìmmer en Tȁil devoo teeret ùnd verrìben ì Schtȁiguettöpfli mìt Teckel uufbìwaart woorde, ase hȁt mer jederzit chöne bruuche dervoo. Schnìttlauch ìscht au öppe mìt riichli Salz konserwiert woorde, gliich wie mer au Sùppegmües, Chabis oder Wììrz, Sellerichrut, mìt de grüene Pletter vom Lauch und de Rüebli, won für d Lagerig z chlii gsii sìnd, fiin gschnìtten ùnd ìn en Schtȁiguethafe gschtampfet hȁt. Salz hȁt dȁnn die Mìschig konserwiert. Uufbìwaart hȁt mer’s ìm Chȁllerhals ìnere Muurnìschen a de Chüeli. Ich glaube, mer hȁt dȁnn nù nach Bìdarf es Bìtzeli müese noowesalze, oder vìlìcht sogaar echli wȁssere, wȁnn die Gmüesmìschig echli schaarff ggrooten ìscht.
S Joor dùùr ìscht aber ìmmer daas ùf de Tìsch choo, wo grad sini Zit ghaa hȁt. Chȁfe, Cholrȁȁbli, Bluemechool, Boonen ùnd Höckerli hȁts halt dȁnn ȁifach es Ziitli ìmmer wìder ggëë. Mer hȁts au ìm Lade nȕd rùnd ùms Joor chöne poschte wie hȕt! Einzig d Boone hȁt mer mìt Teere guet chöne haltbaar mache. Die hȁt mer zeerscht föif Minuten ìs schtrodlig Wasser ggëë ùnd dȁnn nachanen ùf Schnüerli uufzoge as offe Wìndefȁischter ghȁnkt, bìs zùm völlige Trȍchne. Ase hȁt mer’s ìme Schtoffseckli oder ìmen Ankechesseli ìm Vorroot langi Zit chöne bhalte. Schpȍȍter sìnd dȁnn au Boonen ìm Konsërveglaas oder ì Bȕchse gschtelerisiert woorde, sìnd aber ìmmer echli hȁikel gsii, wȁnn emool en Gùmi nȕme ganz hùndert gsii ìscht.
Vìli Gwȕȕrzchrütli hȁnd ìm Gaarte bìs hȕt ȕberlȁbt. Asen en groosse Müüslischtock, Zitroonemelisse, Schnìttlauch, Matschichruut ùnd anderi, wo sich ìmmer wìder hȁnd chöne versoome.