Immer, wȁnn amen Oort e Bougrueb fȕr Hüüser oder Fabrìken uusghobe wììrt, gseet mer öppen au elteri Mane, won hìnder den Abschrankige dëre Sach zuelueged. Es hȁt mer emool öppert ganz böös gsȁit: «Jetz hebed doch die alte Chnuuschti, won sùscht nȕd wȕssed waas aafange, wìder emool chùùrzi Ziit mìt Gaffe ùnd Wëërwȁisse!» Ich muen sȁȁge, das iich ȁigetli ob dem Greed suur woorde bin. Es mag jo scho sii, das hauptsȁchli de Gwùnder d Lüüt aaregt ùf e Bouschtell go luege. Bì mììr trìfft das zwoor ì dem böse Sìnn vom go Gaffe nȕd zue. Miich ìntressiert vìllmee, was ùs em Bode fȕrechùnt. Ganz sìcher ìscht emool, esone Grueb chann Züügen ùs de letschte hùnderttuusig, wȁnn nȕd sogar Millioone Joor vo öiseren Ëërdgschìcht as Liecht brìnge.
Aber bsùnderbaar gschaueswert wììrts dȁnn, wȁnn wie ì de letschte Wùchen ob de Fabrìk Ùnderlaupe, vergȁsseni Sache vo der Ìnduschtrialisierig, ìm schpezielle Fall, di alt Trùcklȁitig vo de Wȁberei fȕrechùnt. Das gnietet Roor, mìt eme guete Halbmeter Liechtwiiti, ìscht deet au no 40 Joor nȕme bruuche rȁcht guet erhalte. Dërigi Roor, won ìm letschte Joorhùndert a vìllnen Oorte fȕr d Fabrìktùrbiine z triibe verlȁit woorde sìnd, hȁt mer doozmool z Wald ìn ere Chesselschmìtte gmacht. Das Schmìttegìbäu hȁt dȁnn schpȍȍter s Schlìpfschuelhuus mìt der eerschte Walder Tùrnhalle ggëë (hȕt Füürweerlokaal). Die Roor sìnd öppen all föif Meter mìt eme Flansch verschruubet woorden ùnd hȁnd zùm Tȁil no rȁcht vìll Trùck müesen uushaa. Esoo ìm Hìnderwald hìne, vo der Wȁberegg aben öppe föif Atmosfääre; ebefalls ì der Chüewȁid obe, wo s Gfell no ee mee as fȕfzg Meeter bìtrȁit.
Au e ganz ìntressanti Bougrueb hȁts letschthii z Laupen ì der ùndere Schrȁne ghaa. wo mer der ùnder Schtȁibrùch vom Buugschȁft Schtrëëler ùs em letschte Joorhùndert wìder ùs em Bode gholt hȁt. Mer hȁt dȁnn schiints au gmërkt, wie härt die Aarbet ìm Schtȁibrùch muen gsii sii. Au mìt de modërne Maschinen ìscht das no e schwëëri Büetz gsii. Iich han deet dȁnn au ìmmer wìder emool ineglueget ùnd di ùnderschìdlige Schtȁischìchten echli gnäuer ùnder d Lupe gnoo. Es sìnd doo Verschtȁinerige, wo hùnderttuusigi Joor müend zrùgg datiert wëërde, ùme gsii. Zwoor nȕd groossi Fìsch ùnd Muschle sìnd doo ùme, aber wër es Vergröösserigsglaas z Hande nìmmt, chan doo vìli Schlȕss ùf d Etschtehig vo demm ȁigenaartige Laupeschtȁi zie.
[ 12 ]