Ich bsìnn mi no guet a di sȁb Ziit, wo ì jùnge Joore no d Grȁnze hìnder oder oben am Ghȁischt dùren ì ȁigenaartige Böge, gaar nȕd der offizielle Kantonsgrȁnze noowe ggangen ìscht. Ìm Riet ȁne, wo mer 1942 uusträniert hȁt, ìscht zhìnderscht ùf em Eggen oben en alte Grȁnzschtȁi gschtande, won d Geergrȁnze 4-5 Meter ȁnen am Bach verloffen ìscht. Ùnd min Vatter hȁt derzue verzelt, s Buumes, won ìm 1908i ùf Hombrȁchtiken abe zoge sìnd, heiged jewiile die Schtreu no sȁlber gmääjet. Es hebi zwoor höchschtens zwee, drei Wȕsch ggëë zùm ȕber de Bach ȕbere rüere, aber ùf die hebi mer ùf kȁin Fall verzìchtet. Au seig ìm Chaufbrief nüüt vermërkt gsii, das doo d Grȁnze nȕd dëre vom Kantoon noowe ggangen ìscht.
Ìm 1935i hȁt is dȁnn de Max Schufelbërger ìm Schtȁȁg prìchtet, ër hebi vom Vatter d Saagerei ìm Schtȁȁg ùnd s Geer ȕbernoo, ùnd ër wetti mìt mim Vatter cho d Grȁnzen ablauffe. Bì dëre Gglȁgehȁit ìscht dȁnn dë regelwìdrig Maarchschtȁi uusggrabe woorden ùnd mer hȁt feschtgschtellt, das drùnder ȕberhaupt ekȁi ›Chùnde‹ fȕrechoo sìnd. Ase hȁt mer abgmacht, das ì Zuekumft die Grȁnze Mìtti vom Ghȁischtbach verlaufe sell, ùnd di beeden Eschen ùf dem Eggen ùf öiseri Siite ghööred.
Gìnau gliich hȁt s Geer, oder früender Schpìtoolguet, am Schmìttebach ùsse zwoo Tanen ùnd en Eschen ùf emen Egge wiit nȁbet der Kantonsgrȁnze mìt em uuralte Grȁnzschtȁi ghaa. Au doo ìscht zù öiserne Gùnschte gmaarchet woorde, mìt der Uuflag, de näächscht Wìnter die drei Bäum ùmztue, das die Sach vo Aafang aa klaar ggreglet seig. De Vatter hȁt dem Wunsch noowegglȁbt ùnd Ȁndi Novȁmber zwoo wackeri Trȁmeltanen ùnd en Esch, won en schööne ›Schlìttechrùmm‹ ggëë hȁt, ùmgsagt. Scho d Wùche druuf ìscht dȁnn de nöi Noochber ìs Ghȁischt choo ùnd hȁt verzelt, ëër mües jetzt gliich cho luege was bìn öis loos seig, es hebi öpper prìchtet, de Ghȁischtler seig ìm Geer am Holze. Wȁmmer die Schtȁmm nȕd sȁlber bruuched, wùùrd er’s öis abchauffe, mer müessted’s nùr ìs Fȁlmis dùren a d Schtrooss lo schlȁike das’s sin Schofföör deet chönnti mìtnëë!
Mììr hȁnd dȁnn ùf öisere Siite schpȍȍter möglichscht nüüt me lo uufchoo, won em Nochber hetti chöne Schatte gëë oder vìlìcht sogaar es nöis Probleem mìt de Grȁnze chönnti brìnge.
Nach dem Voorgfallne mues mer aanëë, das die Grȁnze bìn öis ȁigetli guet ùnder Kontrole gsii sìnd, wìll jeden ùf der ander gglueget hȁt ùnd’s esoo ȁigetli chuum mögli gsii wäär, ȁnet de Grȁnze nù en Chnebel ùmzhauen ooni as’s gmërkt wùùrd.
Jetzt ìsch es aber ȁigetȕmli mìt der Grȁnzen an öiserne Bȁch. Do sìnd früender d Grȁnzen au vom Kantoon ȁifach Mìtti Bach ggrȁchnet woorde. Dem schiint aber hȕt nȕmen ase z sii. Vor gaar nȕd mȁngem Joor sìnd ali Bȁch vermȁsse woorde, ùnd es hȁt en Huuffe Grȁnzschtȁi, oder besser gsȁit Vermȁssigsschtȁi, ggëë dernoowe. Si diened nùr der Vermȁssig, hȁt mer ùf d Froog no em Sìnn vom uufwȁndige Tue zùr Antwort ȕberchoo. Aber es näämt mi wùnder was gschääch, wȁnn no emen Oowȁtter de Bach näumen echli en andere Lauf näämt, seb er dȁnn nȕd nootgìdrunge mìt mee oder weniger Uufwand müessti ìs alt Bett zrùgg. Ì de Vergangehȁit hȁt das ȁbe zìmli vìll chöne differiere, mer hȁt de Bach als öppis Lȁbigs aagglueget, ùnd au wo de Bach grad ùnder öisere Schüür vier Meter ùf d Ghȁischtsiite gwȁchslet hȁt, ìscht niemert ùf d Idee choo, dëë mües jetzt ùms Verrode wìder graad abelauffe.
Jetzt ìscht mìr aber ìm Zȁmehang mìt dëre Grȁnzegschìcht ìn Sìnn choo, das min Vatter au an anderen Orte chliineri ùnd gröösseri Probleem ghaa hȁt mìt de Grȁnze. Ìm Schocheraad ì öiserem Wald ìscht vor de Waldzȁmelegig, wie a mȁngem anderen Ort ì de Vergangehȁit, obe noowe de ›Schneeabbrùch‹ d Grȁnze gsii. Doo derbii mues mer sich scho bìwùsst sii, was das Wort ȁigetli bìdütet. Wȁnn’s ìm Früelig hȁt aafää ooberen ìm Wald, dȁnn ìscht no glii emool dë ›Schneeabbrìch‹ ërsìchtli gsii, wìll dȁnn ùf em flachne Bode de Schnee no lang lìgge bblìben ìscht, a de Kanten ùsse gȁge de schtȁil Abhang ìscht aber en rìchtigen Abbruch vom Schnee z gsee gsii. Das hȁt jetzt aber sìcher ìmmer echli oosìcheri Momȁnt ggëë, wo mer nȕd ase 100% sìcher gsii ìscht. Drùm hȁt mer deert dȁnn ›Loobäum‹ bìzȁichnet. Mìt der Achs hȁt mer dene bȁidsiitig e Schelfere mìt Rinden ùnd öppis Schplìntholz abghauen ùnd dȁnn deert drii au no ȕbers Chrüz e Chërben ìn Schtamm ineghaue. Wȁnn das dȁnn mìt der Ziit ȕberwachsen ìscht, hȁt mer au no 20-30 Joore no gsee, das ìscht en ›Loobaum‹. Anderefalls sìnd di beeden Aaschtöösser ȁifach wìder emool mìt der Achs uusggruckt zùm die Bäum nöi bìzȁichne. Das hȁt dȁnn bsùnderbaar an Ahore mȁngmool bizarri Uuswȕchs am Baumschtamm ggëë. (Loo müesst ȁigetli hȁisse: ›Lo schtoo!‹)
Hȁt aber emool eson es Loo müesen ùmtoo wëërde, sìnd bȁid Bsìtzer ìn Wald go ùmtue ùnd hȁnd s Holz devoo reedli tȁilt. Bsìne chann ich mi aber, das is en Noochber emol prìchtet hȁt, en jùnge Besserwȕsser hebi siiner Grȁnze noowen ali Loo ùmghaue, mìt de Bìgrȕndig, ales was obsi z felle seigi ghööri ìmm.
Wo dȁnn d Waldzȁmelegig aagschtanden ìscht, hȁt mer ali Loo müesen umtue, wìll die bì der Vermȁssig vom alte Bìschtand ìn Wȁȁg chäämted. Ùnd sìderhëër loot mer möglichscht ìm nöie Bìschtand nüüt me uufchoo wo ì der Grȁnzlìnien ìnne wetti wachse.